Wat is ego?


De gedachte komt op dat er vaak verwarring is over wat ego is. Ons lichaam, denken en voelen apparaat, (Nisargadatta noemde het "het psychosomatische apparaat"..) heeft een bepaalde samenhang. Alle onderdelen van ons lichaam vormen een geheel, waardoorheen onze levensadem stroomt. Ik heb niet de ervaring dat ik mijn nieren ben, of de nierstenen die ze soms produceren. Ik heb ook niet de ervaring dat ik mijn vingers ben, of m'n longen. Ook niet dat ik mijn brein ben. Mijn IK beleving is toch de durende ervaring van een (in ieder geval lichamelijk) geheel zijn, niet te verwarren met wat doorgaat voor zoiets als "ego" of "persoonlijkheid." Toch onderscheid ik me van anderen omdat er nu eenmaal genetisch bepaalde verschillen zijn in aanleg, intelligentie, achtergrond enz. Dat verschil, dat onderscheid is ook niet iets wat ik aan mezelf heb te danken, of wat een prestatie is, (bijvoorbeeld als wiskunde me goed afgaat) of iets waar ik me voor zou moeten schamen. (Bijvoorbeeld als ik schizofrenie zou hebben..) Desalniettemin is er een sterke neiging om ons met dat onderscheid te identificeren. Dan krijgen we zoiets als "ik ben enorm knap", of "ik ben schizofreen", of "wat ben ik toch wijs, interessant en verlicht ..." nog een stapje verder, "ik ben zo'n goed mens, ik ga goed doen aan de mensen." Enz. Ego is te herkennen aan gemaaktheid, niet authenticiteit, lege liefde, een "Johnny van de vier seizoenen". In dat opzicht is ego de clown die het applaus in ontvangst neemt voor de kunst der acrobaten. Ego is het gevolg van onbewuste "spielerei" van de geest. Als die "spielerei" van de geest niet gezien wordt voor wat het is, het als iets vreselijk serieus, ja bijna als iets absoluuts wordt gezien ... dan lijkt die geest een bijna vaste, eeuwigdurende, massa aan te nemen. Een massa van misplaatste identificatie. Een gedroomde massa. De ego-massa.

De uitnodiging is om deze "spielerei" bewust te worden, te herkennen. Niet om er actie tegen te voeren, of iets te gaan ondernemen om dat ego weg te krijgen. Alsof zoiets gedaan kan worden. De behoefte om het ego weg te poetsen komt voort uit een behoefte om dat innerlijke beeld nog beter en mooier te maken. Zodat we nog beter voor de dag kunnen komen. Bloed met bloed wassen heet dat. Het is een diepgeworteld aangeleerd patroon. Ooit is het, om wat voor reden dan ook, aangeleerd, opgebouwd. Zal het een functie (gehad) hebben in periodes dat je bang en kwetsbaar was. Dat er enorme behoefte was om "gezien" te worden omdat je je niet gezien wist. Zo worden ego's gemaakt. Vanuit een soort van innerlijke, psychologische verstening wordt een beeld gehouwen die we dan "ik" noemen.

Advaita nodigt je uit om dat kunstwerk te schouwen. Niet om het te ontkennen, of net te doen alsof het er niet is ... nee... kijken, schouwen. Er als het ware juist naar toe te bewegen. Het licht van je aandacht op dat beeld richten. Niet om het te veroordelen, of er tegen te schelden of belachelijk te maken ... nee .. schouwen. Alsof je het voor het eerst ziet. Schouw. Mild en vriendelijk. Het hoeft niet weg, het hoeft niet te blijven. Merk op wat er gebeurd door op deze manier te schouwen. Schouwen, waarnemen, heeft een eigen werking die je niet kan doen. Laat je verrassen. Zo vind er zelfonderzoek plaats. Alleen zo worden al die onbewuste neigingen, impulsen, identificaties gezien in het licht van milde aandacht. Zo verdwijnt onbewustheid en neemt alles de plek in die het werkelijk inneemt, in plaats dat het een plek krijgt toebedeeld waar het niet hoort, waar het wringt en kreunt en steunt. Door te schouwen ontstaat herkenning van ruimte, openheid, vrijheid. Wat maalt er dan nog om ego?